Qafqazın
Yeni Texnologiya Mərkəzi
Bir fincan
qəhvə içərkən ağlınıza gələn problem, əslində milyon dollarlıq bir fürsət ola
bilər. Lakin Azərbaycanda bu fürsəti reallaşdırmağın qarşısındakı maneələr –
bürokratiya, vergi rejimləri və hüquqi boşluqlar – bir çox sahibkarı hələ
başlamadan dayandırır.
Amma
2025-ci il fərqlidir. Bu il Azərbaycan startap ekosistemi üçün əsl dönüş
nöqtəsidir. Qonşularımız artıq yol qət edib: Gürcüstanın ekosistem dəyəri
$240 milyonu keçib, Özbəkistan isə dövlət dəstəyi ilə investisiya həcmini 4 ildə
230 dəfə artırıb.
Bəs Azərbaycan
gecikibmi? Xeyr, Azərbaycan hazırlanır. İnnovasiya və Rəqəmsal İnkişaf
Agentliyinin (IDDA) strateji addımları, "SABAH.city" innovasiya
klasteri, "Microsoft for Startups" əməkdaşlığı və 2025-2028 AI
strategiyası göstərir ki, Bakı növbəti regional hab olmağa namizəddir. Startup
Genome hesabatına görə, Bakı ekosisteminin dəyəri son iki ildə 40% artıb.
Bu bələdçidə
sizə 2025-ci ildə Azərbaycanda necə qlobal düşüncəli, hüquqi cəhətdən sağlam
və investisiya cəlb edə bilən startap qurmağın yol xəritəsini təqdim
edirik.
1.
Regional Mənzərə: Qonşulardan Nə Öyrəndik?
Azərbaycanı
başa düşmək üçün regiona baxmaq lazımdır.
- Özbəkistan
Modeli (Dövlət Dəstəyi):
IT Park yaradaraq 2040-cı ilə qədər sıfır vergi (0%) rejimi tətbiq etdilər.
Nəticə? 2020-də $0.3M olan investisiya, 2024-də $69.5M-ə çatdı. İlk
"unicorn"ları (Uzum) artıq səhnədədir.
- Gürcüstan
Modeli (Biznes Azadlığı):
Onlar vergiqoymanı yox, prosesləri sadələşdirdilər. Dünyada biznes açmağın
ən asan olduğu ölkələrdən biridir. "Estoniya modeli" (yalnız
paylanan mənfəətdən vergi) və qlobal akseleratorlarla (500 Global) uğur
qazandılar.
Azərbaycanın
Gedişi: Biz hər
iki modelin sintezini yaradırıq. Neft kapitalını innovasiya kapitalına çevirmək
üçün infrastruktur (AIM, SABAH.city) və qanunvericilik bazası (Vergi Məcəlləsi
dəyişiklikləri) hazırlandı.
2.
Hüquqi Struktur: MMC, yoxsa Fərdi Sahibkar?
Texnoloji
startap qurarkən doğru hüquqi formanı seçmək gələcək investisiya raundları üçün
kritikdir.
- MMC
(Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət):
Ən optimal seçimdir. İnvestorlar pay bölgüsü (equity) aparmaq üçün MMC
strukturunu tələb edir. Məsuliyyətiniz yalnız kapitalınız qədərdir.
- Fərdi
Sahibkar (VÖEN):
Yalnız frilanserlər və ya tək nəfərlik layihələr üçün uyğundur.
İnvestisiya cəlb etmək (VC/Angel) üçün uyğun deyil.
- C-Corp
/ Delaware (ABŞ):
Əgər hədəfiniz birbaşa qlobal bazardırsa və xarici VC-lərdən investisiya
alacaqsınızsa, gələcəkdə "flip" (şirkəti daşımaq) etməyi düşünə
bilərsiniz, lakin ilkin mərhələdə lokal MMC və KOBİA sertifikatı daha sərfəlidir.
Qeydiyyat
Addımları:
- ASAN
Xidmət: Şirkət
adının unikallığını yoxlayın və "Bir Pəncərə" sistemi ilə
qeydiyyatdan keçin.
- Rəqəmsal
İmza (ASAN İmza / SİMA):
Bütün vergi və bank əməliyyatları üçün mütləqdir.
Bank Hesabı: Kommersiya banklarında korporativ hesab açın (Tech-dostu bankları seçin).
3.
Vergi və Maliyyə: Büdcənizi Necə Qorumalısınız?
Startaplar
üçün "Cash Flow" (Nağd Pul Axını) həyat mənbəyidir. Vergi yükünü
azaltmaq üçün aşağıdakı statusları mütləq nəzərdən keçirin:
- Startap
Şəhadətnaməsi (KOBİA):
İnnovativ layihələr üçün verilir. 3 il müddətinə mənfəət və gəlir
vergisindən azad olursunuz.
- Texnopark
Rezidentliyi:
Əgər sistem inteqrasiyası və ya proqram təminatı ilə məşğulsunuzsa, 10 il
müddətinə mənfəət, əmlak və torpaq vergisindən azad ola bilərsiniz. Bundan
əlavə, işçilərin sosial sığorta yükündə ciddi güzəştlər mövcuddur.
6 Aylıq
Startap Büdcəsi (Təxmini):
- Minimal
(MVP mərhələsi):
15,000 - 30,000 AZN (Komanda remote, ofis yox).
- Optimal (Bazara giriş): 100,000 - 200,000 AZN (Ofis, marketinq, tam komanda).
4.
Komanda və İstedadların Cəlbi
İdeya 1%,
icra 99%-dir. İcra isə komanda deməkdir. Azərbaycanda "Senior" səviyyəli
mühəndis tapmaq çətinləşir (beyin axını səbəbilə), lakin gənc nəsil
(Junior/Mid) sürətlə inkişaf edir.
- Strategiya: "Co-founder"lərə
maaş əvəzinə pay (equity) təklif edin.
- Maaşlar
(2025 Bakı):
Junior Developer (800-1500 AZN), Senior Developer (3000-6000 AZN).
- Remote
Mədəniyyəti:
Qlobal istedadlara çıxış üçün "Remote-First" modelini mənimsəyin.
5.
İnvestisiya Hazırlığı və OIC Rolu
İnvestor
axtarmazdan əvvəl aşağıdakıların hazır olduğundan əmin olun:
- MVP
(Minimum İşlək Məhsul):
Sadəcə slayd yox, işləyən bir prototip.
- Traction
(İrəliləyiş):
İlk istifadəçilər və ya gəlir.
- Pitch
Deck: 10-12
slayddan ibarət, problemi, həlli və bazarı dəqiq izah edən təqdimat.
Özbahçeci Invest Club (OIC) olaraq biz haradayıq? Biz ənənəvi investorlardan fərqli olaraq, sahibkarın dilini başa düşürük. 31-dən çox layihəyə dəstək vermiş və 50+ aktiv investoru bir araya gətirmiş platformamızda, startaplara sadəcə kapital deyil, "Smart Money" (Ağıllı Pul) – yəni mentorluq və şəbəkə təklif edirik.
Nəticə:
İndi Hərəkət Zamanıdır
2025-ci il
Azərbaycan startap ekosistemi üçün "erkən daxil olanların" (early
adopters) qazanacağı ildir. İnfrastruktur qurulur, qanunvericilik sadələşir və
qlobal oyunçular (Microsoft, Google, 500 Global) bazara diqqət yetirir.
Növbəti
regional "Unicorn"un Azərbaycandan çıxmaması üçün heç bir səbəb
yoxdur. O startap siz ola bilərsiniz.
Hazırsınız?
Resurslar:
- IDDA
(idda.az)
- KOBİA
(smb.gov.az)
- Özbahçeci
Invest Club (turanozbahceci.com)
Əlaqə
Email:
[email protected]
Website:
www.turanozbahceci.com
Location:
Nargis Mall, Emirgan Sütiş Restoranı - Innovation Hub
© 2025
Özbahçeci Invest Club. Bütün hüquqlar qorunur.
