FRANCHISE
BİR TİCARİ EVLİLİKTİR
Franchise
sistemi, dünyada başarısı kanıtlanmış en güvenli büyüme modellerinden biridir.
McDonald's, Starbucks, Subway... Hepsi bu modelle küresel dev oldular. Ancak
Azerbaycan'da ve bölgemizde bu kavram ne yazık ki bazen yanlış anlaşılıyor.
Bazı
girişimciler franchise'ı sadece "ünlü bir tabela kiralama" işi
sanıyor. Oysa franchise, **"başarısı kanıtlanmış bir sistemi kopyalama
sanatı"**dır.
McDonald's'ın
kurucusu Ray Kroc şöyle demişti: "Ben hamburger işinde değilim, insan
işindeyim." Çünkü franchise, sadece ürün satmak değil, insanlara
başarılı bir iş kültürü ve disiplini öğretmektir.
Dkagency olarak vizyonumuz, bu sektörü
"Sözlü Kültür"den çıkarıp, "Yazılı, Denetlenebilir ve
Sürdürülebilir Sisteme" taşımaktır. Bu yazıda, franchise sisteminin
gerçeklerini, tuzaklarını ve başarı formüllerini bir yatırımcı gözüyle
anlatıyorum.
FRANCHISE
NEDİR? (TANIM VE TEMEL MANTIK)
Basit
Tanım: "Kanıtlanmış Başarı Formülünü Kopyalama Hakkı"
Franchise;
marka sahibinin (Franchisor), kendi iş modelini, markasını, sistemini ve bilgi
birikimini (know-how) bir girişimciye (Franchisee) belirli standartlar ve
bedeller karşılığında kullandırmasıdır.
[Image:
Franchise Ecosystem Diagram - Brand, System, Support]
Bir
Markanın Franchise'ını Aldığınızda:
- Sadece
tabelayı asmazsınız.
- Kahvenin
kaç derecede pişeceği bellidir.
- Personelin
müşteriye nasıl "Hoş geldiniz" diyeceği yazılıdır.
- Tedarik
zinciri kuruludur.
- Sonuç: Amerika'yı yeniden
keşfetmezsiniz; işleyen bir makinenin operatörü olursunuz.
FRANCHISE
VERMEK İÇİN HANGİ ŞARTLARA SAHİP OLMALISINIZ?
Sorun: "Dükkanımda Kuyruk Var,
Hemen Franchise Vereyim!"
Değerli
meslektaşım, maalesef bu yeterli değil. Kapıda kuyruk olması ürününüzün
lezzetli olduğunu gösterir, sisteminizin hazır olduğunu değil.
Gerçek:
Sistem Yoksa, Franchise Verilemez
Bir marka franchise vermeye başlamadan önce şu 4 sütuana sahip olmalıdır:
- Operasyonel
El Kitabı (Manual):
Dükkanın anayasasıdır. Sabah kilit nasıl açılır, temizlik hangi deterjanla
yapılır, kasa nasıl kapatılır? Her şey yazılı olmalı. Yazılı değilse, her
bayi kDKAgencysına göre takılır ve marka batar.
- Eğitim
Merkezi:
Bayinin personelini "iş başında" değil, profesyonel bir
akademide eğitmelisiniz.
- Denetim
Mekanizması:
Ayda bir "gizli müşteri" veya denetim ekibi göndermiyorsanız,
kalitenizi koruyamazsınız.
- Pilot
Mağaza (Proof of Concept):
En az 2-3 şube açmış ve hepsini 1 yıldan uzun süre kârlı işletmiş
olmalısınız. Tek dükkan şanstır, üç dükkan sistemdir.
OIC
Franchise Kuralı:
Operasyonel manueli ve denetim altyapısı olmayan hiçbir markanın franchise
satışına aracılık etmeyiz.
GİRİŞ
BEDELİ (FRANCHISE FEE): NEYİN KARŞILIĞIDIR?
Sorun: "Neden Hava Parası
Ödüyorum?"
Franchise
adaylarının en sık sorduğu soru: "Ben neden 50.000 Manat giriş ücreti
vereyim?" Cevap net: Eğer marka sahibi size gerçek bir
"Know-How" (Bilgi Birikimi) aktarıyorsa, o ödediğiniz para hava
parası değil, **"Tecrübe Satın Alma Bedeli"**dir.
Bu
Bedel Neleri Kapsar?
- Marka
Gücü: Müşteri
tabelayı gördüğü an içeri girer.
- Eğitim: Personeliniz ve
yöneticileriniz eğitilir.
- Lokasyon
Analizi:
Dükkanın doğru yerde açılması için fizibilite yapılır.
- Mimari
ve Kurulum:
Anahtar teslim süreç yönetimi.
Uyarı:
Eğer marka size eğitim vermiyor, el kitabı sunmuyor ve açılışta yanınızda
durmuyorsa; işte o zaman ödediğiniz para hava parasıdır. Sakın ödemeyin!
ROYALTY
(CİRO PRİMİ) VE REKLAM PAYI
"Cirodan
Neden Pay Veriyorum?"
Royalty;
franchisee'nin aylık cirosunun belli bir yüzdesini (genellikle %3-7) ana
merkeze ödemesidir. Bu, markanın yaşaması için gereken "abonelik
ücreti" gibidir.
Siz
Royalty Ödersiniz, Karşılığında Merkez Şunları Yapar:
- Ulusal
TV ve dijital reklamlar (Sizin tek başınıza bütçenizin yetmeyeceği
reklamlar).
- AR-GE
(Yeni ürün geliştirme).
- Yazılım
güncellemeleri ve teknolojik altyapı.
- Kalite
kontrol denetimleri.
Matematik
Basittir: Royalty
ödeyerek 100.000 Manat ciro yapmak, hiç ödemeyip kendi markanızla 30.000 Manat
ciro yapmaktan çok daha kârlıdır.
BÖLGE
KORUMASI: DK'NIN KIRMIZI ÇİZGİSİ
Sorun: Aynı Caddede İki Aynı Marka
Azerbaycan
pazarındaki en büyük hatalardan biri, ana merkezin açgözlülük yapıp aynı
mahalleye 2-3 bayi açmasıdır. Bu, kendi bayisini öldürmektir.
Gerçek:
"Exclusive Territory" (Korunmuş Bölge) DK standartlarına göre, her
bayinin sözleşmeyle çizilmiş bir sınırları olmalıdır.
- "Bu
dükkanın 3 km yarıçapında başka şube açılamaz."
- "Bu
posta kodu sadece bu bayiye aittir."
OIC
Güvencesi: Bizim
masamızdan geçen anlaşmalarda, harita üzerinde pergel konur ve o alanın
koruması hukuki olarak garanti altına alınır.
FRANCHISE
ALIRKEN 5 ALTIN KURAL
Anahtar
Teslim mi, Bela Teslim mi?
- Markanın
Geçmişini Araştırın:
Kaç yıldır var? Kapanan şubesi var mı?
- Finansal
Modeli İnceleyin:
Yatırımın Geri Dönüş Süresi (ROI) kağıt üzerinde değil, gerçekte kaç ay?
(İdeal süre 18-24 aydır).
- Mevcut
Bayileri Arayın:
Ana merkezin vermediği numaraları bulun ve arayın. "Mutlu musunuz?
Destek alıyor musunuz?" diye sorun.
- Sözleşmeyi
Uzmana Okutun:
40 sayfalık sözleşmeyi kendiniz okumayın. Franchise hukuku bilen bir
avukata veya danışmana inceletin.
- Yedek
Akçe Ayırın:
Dükkan açıldıktan sonraki ilk 6 ay, işler oturana kadar sizi döndürecek
nakit rezerviniz mutlaka olsun.
DK VE
OIC VİZYONU: STANDARTLARI YÜKSELTMEK
DKAgency olarak amacımız net:
- Franchise
Yasası'nın çıkarılmasına öncülük etmek.
- Markaları
sertifikalandırmak ve denetlemek.
- Yatırımcıyı
"çürük elmalardan" korumak.
Özbahçeci
Invest Club (OIC)
olarak, DK standartlarına uygun olmayan, manueli eksik, finansal tablosu
şişirilmiş hiçbir markayı portföyümüze almıyoruz. Bizim işimiz sadece dükkan
açmak değil, sürdürülebilir işletmeler kurmaktır.
GERÇEK
HİKAYE: SİSTEMİN GÜCÜ (Vaka Analizi)
Kurgusal
Örnek: "CoffeeHouse Baku"
- Yatırımcı: Elvin Bey (Eski bankacı,
200.000 ₼ sermaye).
- Karar: Kendi kafesini açmak yerine,
sistemi oturmuş "CoffeeHouse" franchise'ını aldı.
- Süreç: 30.000 ₼ Giriş Bedeli ödedi.
Karşılığında 2 hafta personel eğitimi, mimari proje ve açılış ekibi
desteği aldı.
- Sonuç: Açıldığı ilk gün, marka
bilinirliği sayesinde dükkan doldu. Kendi markasını kursaydı, müşteriye
kendini tanıtması 1 yıl sürecekti.
- Finans: Aylık %6 Royalty ödüyor ama
toplu satın alma gücü sayesinde kahveyi %20 daha ucuza alıyor. Matematik
ortada.
SONUÇ:
TİCARETTE YALNIZ KALMAYIN
Değerli
girişimci dostum, Franchise sistemi doğru kurgulandığında hem marka sahibi
(Franchisor) hem de yatırımcı (Franchisee) için mükemmel bir
"Kazan-Kazan" modelidir.
Ray
Kroc'un felsefesi bizim de felsefemizdir: "Benim başarım,
franchisee'lerimin başarısıdır. Onlar kazanırsa, ben kazanırım."
Sistemi olan, denetlenen ve korunan bir yatırım yapmak istiyorsanız; OIC ve DKAGENCY olarak rehberlik etmeye hazırız.
???? HAZIR MISINIZ? Franchise vermek veya almak için
OIC Değerlendirme Formu'nu doldurun, markanızı analiz edelim.
İletişim
& Başvuru:
Web: www.turanozbahceci.com
|
E-posta: [email protected]
Lokasyon: Emirgan Sütiş
(Nargis Mall)
Motto:
Sistem Olmadan Franchise Olmaz.
